Toon Paesmans: "Dierenwelzijn hoeft niet duur te zijn"

Wat begon als een spontane observatie van de dieren in de stal, groeide uit tot een vernieuwende aanpak rond dierenwelzijn. Toon Paesmans (23) experimenteert op de boerderij van zijn vader al jaren met muziek en geluid in de stal en wil collega-varkenshouders tonen hoe een doordachte geluidsomgeving kan bijdragen aan de rust en de prestaties van de dieren.

Dag Toon, kan je jezelf kort voorstellen?

Toon: “Ik ben 23 jaar oud en werk als zelfstandig helper mee op het gemengde landbouwbedrijf van mijn ouders. We houden varkens en telen fruit, wat betekent dat ik ben opgegroeid tussen de dieren en de stallen. Ik heb altijd al een grote interesse gehad in vernieuwing en praktijkgerichte oplossingen, zeker wanneer ze het werk op de boerderij verbeteren. Tegelijk voel ik als jonge landbouwer een sterke drive om ook mijn steentje bij te dragen aan de toekomst van de varkenssector. Ideeën uittesten en ze stap voor stap zien groeien in de praktijk geeft mij enorm veel energie.”

Hoe ziet jullie bedrijf eruit?

Toon: “We runnen thuis een gemengd bedrijf, met een varkenstak van ongeveer 340 zeugen en daarnaast telen we appelen en peren. Een deel van de biggen mesten we zelf af, een deel gaat naar een huurstal en een deel wordt verkocht. Mijn oudste broer is een derde tak gestart: boerderijverbreding via Hoeve op den Mierhoop, waarbij hij door het ontvangen van scholen, organiseren van teambuildings enzovoort er alles aan doet om de burger dichter bij de landbouw en de natuur te brengen.”

Wat zie jij als de grootste uitdaging in de varkenssector?

Toon: “De sector staat onder druk door schommelende prijzen en hoge investeringskosten. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke aandacht voor dierenwelzijn en duurzaamheid. Als jonge landbouwer voel je dat je niet alleen efficiënt moet produceren, maar ook moet tonen hoe zorgzaam en doordacht je met dieren omgaat. Dat kan soms wel een uitdaging vormen.”

"Een rustige stal begint bij een rustige omgeving – en geluid speelt daarin een grotere rol dan we vroeger dachten."

Toon Paesmans, Groene Kring Haspengouw Fruit

Wanneer zijn jullie begonnen met muziek en geluid in de stal?

Toon: “Een tiental jaar geleden hielp ik als tiener mijn papa al bij het insemineren. Het geknor van de zeugen was soms oorverdovend. We begonnen toen spontaan te zingen of te fluiten en merkten dat de dieren daar rustiger door werden. Dat zette papa aan het denken: varkens reageren wel degelijk op muziek en geluid. Van daaruit zijn we systematisch beginnen te experimenteren.”

Wat hebben jullie geleerd over hoe varkens reageren op muziek?

Toon: “Dieren zijn zeer gevoelig aan hun omgeving en geluid speelt daarin een grotere rol dan vaak wordt gedacht. We zien dat elk type muziek andere effecten kan hebben. Een rustige geluidsomgeving kan bijdragen aan minder onrust in de groep. Muziek kan dan weer helpen om een stabielere sfeer in de stal te creëren, wat zowel voor de dieren als voor de verzorger aangenamer is.”

Hoe passen jullie muziek vandaag concreet toe?

Toon: “We gebruiken muziek en geluid als onderdeel van een bredere aanpak rond stalrust en welzijn. Het doel is vooral om een voorspelbare en aangename omgeving te creëren voor de dieren. Het gaat dus niet om constante muziek, maar om een doordachte inzet van geluid binnen het dagelijkse ritme van het bedrijf.”

In welke mate bevestigen studies jullie praktijkervaring?

Toon: “Bij ons thuis vonden al verschillende studies plaats rond deze materie en die toonden telkens een positief effect voor het gebruik van de juiste muziek. Ook internationaal wijzen veel universitaire studies in dezelfde richting. Conclusies gaan van verbeterd welzijn en minder huidletsels tot een betere groei. Voor ons bevestigt dat wat we in de praktijk al zagen.”

Hoe verloopt de samenwerking met KU Leuven en ILVO?

Toon: “KU Leuven gebruikt AI-modellen die het gedrag van varkens analyseren zoals activiteit, sociaal gedrag, kwispelen … Wij nemen hieraan deel om de verschillen tussen een muziekgroep en een controlegroep te detecteren en wetenschappelijk te onderbouwen. Een ander onderzoek op ons bedrijf van PVL en ILVO is het PigID-onderzoek, waarbij tomen (groepen jonge dieren, red.) worden opgevolgd aan de hand van elektronische oorbellen. Zo kunnen prestaties en slachtgegevens vergeleken worden met verschillende stalomstandigheden, waaronder ook het gebruik van muziek. Dat levert objectieve inzichten over het effect van muziek op de prestaties van varkens. Ook het Piglife-onderzoek van ILVO en UGent vindt op ons bedrijf plaats. Binnen dat project wordt gekeken naar factoren die een invloed hebben op bigoverleving, gedrag en welzijn in de kraam- en biggenstal. Door aan deze onderzoeken mee te werken, krijgen we objectieve inzichten uit de praktijk en kunnen we beter inschatten hoe omgevingsfactoren, zoals geluid en stalrust, een rol spelen in het welzijn en de prestaties van varkens.”

Je werkt ook aan een toepassing rond muziek in de stal. Wat is de bedoeling?

Toon: “We willen onze praktijkervaring rond muziek en geluidsomgeving toegankelijk maken voor andere varkenshouders. Het uitgangspunt is eenvoudig: een praktische oplossing die makkelijk inzetbaar is in de dagelijkse werking van een bedrijf én landbouwers ondersteunt zonder extra complexiteit.”

Wat testen jullie momenteel?

Toon: “We blijven vooral observeren, bijsturen en leren uit de praktijk. Onze focus ligt op het optimaliseren van het mentaal welzijn en rendement van de varkens en de boer door gebruik van muziek en geluid. Het is een continu proces.”

Meer nieuws

Bekijk alles