|
Overname is één van de belangrijkste dossiers binnen Groene Kring. Daarom schreef Groene Kring de gids ‘Kiezen voor overname’ speciaal voor jongeren die een land- of tuinbouwbedrijf gaan overnemen of die hierover denken. Ook voor de ouders, partner en broers en zussen van de overnemer kan deze gids een nuttige leidraad zijn doorheen het overnameproces.
Je krijgt heel wat praktische informatie over de overname van een land- of tuinbouwbedrijf. Het boekje werd onderverdeeld in verschillende onderwerpen die stuk voor stuk even belangrijk zijn bij de bedrijfsovername. We geven je een kort overzicht van wat je er allemaal in terug kan vinden.
Het boek ‘Kiezen voor overname’ telt 120 pagina’s, kost 15 euro en is te verkrijgen bij Groene Kring (tel. 016/47 99 98). |
 |
Kies één van de belangrijke aspecten bij bedrijfsovername:
De keuze om land- of tuinbouwer te worden
Sociale aspecten
Het financiële plaatje
Wetgeving
Fiscaliteit en BTW
De eigenlijke overname
Vennootschappen
Sommige kinderen, gewoonlijk land- en tuinbouwerskinderen, zeggen als ze klein zijn dat ze later willen boeren en ze zullen dit ook doen. Ze staan 100% achter hun beroep. Toch is de keuze om een land- of tuinbouwbedrijf over te nemen niet voor iedereen even gemakkelijk, het is immers een belangrijke keuze die je niet zomaar maakt. Je kan je steeds afvragen of je wel over de noodzakelijke eigenschappen beschikt om een bedrijf over te nemen. In de eerste plaats moet een goede bedrijfsleider een sterke persoonlijkheid hebben. Hij moet zelfzeker zijn, hij moet knopen kunnen doorhakken en hij moet gemotiveerd zijn om een doel te bereiken. Een goede bedrijfsleider bezit voldoende technische kennis om een kwalitatief hoogstaand product af te leveren. Naast technische kennis is economische kennis een vereiste. De overnemer moet een ondernemer, een manager zijn!
Vaak wordt vergeten dat een landbouwer of een tuinder ook sociaal vaardig moet zijn. Een landbouwer zit, in tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt, niet constant tussen zijn dieren of planten. Hij moet kunnen omgaan met afnemers en leveranciers en kunnen samenwerken met collega’s en personeel.
Een goede bedrijfsleider moet naast de juiste persoonlijkheidskenmerken ook beschikken over voldoende ervaring en vakbekwaamheid en niet te vergeten commercieel en financieel inzicht, om zijn bedrijf in goede banen te leiden.
Kiezen voor land- en tuinbouw wil ook zeggen dat je kiest voor een degelijke opleiding. Starten kan immers niet meer zonder een basisopleiding. Er zijn heel veel mogelijkheden om deze opleiding te volgen. Je kan kiezen voor een opleiding in de middelbare school, een opleiding in het hoger onderwijs en een naschoolse opleiding. Ook na je opleiding is het belangrijk dat je je constant blijft bijscholen.
Naar boven...
Er zijn heel wat mensen in je omgeving waar je kan op rekenen bij de overname, maar waar je op jouw beurt ook rekening mee moet houden.
Je partner is één van deze personen. Jij bent volledig klaar voor de overname van het (ouderlijk) land- of tuinbouwbedrijf, maar hoe past je partner in dit plaatje? Een aantal jongeren heeft geen partner bij de overname en kan hier natuurlijk niet zomaar op wachten. Je wil immers je bedrijf en je toekomst verder uitbouwen. Toch moet je rekening houden met een toekomstige partner. Je kan zijn/haar toekomst niet zomaar hypothekeren omdat jij wilt boeren. Je weet immers niet of je partner mee wil werken op het bedrijf of een heel andere richting uit wil gaan. Vandaag kan je je bedrijf zo regelen dat je op je eentje een groot deel van je werk kan doen, zonder je partner.
Ook met je ouders dien je rekening te houden. Wanneer een jonge overnemer klaar is om op het ouderlijk bedrijf mee te werken of het over te nemen, moet hij niet enkel rekening houden met de te vervullen formaliteiten die in het hoofdstuk over wetgeving beschreven staan. Het gaat veel dieper. Het gaat hier om een zeer gevoelige materie met aan de ene kant de ouders die hun levenswerk loslaten en aan de andere kant de jongere, die vanaf nu zijn eigen stempel op de bedrijfsleiding wil drukken. Dit kan zorgen voor de nodige hindernissen die overwonnen moeten worden. Leeftijd, inkomen en de gezins- en bedrijfssituatie van je ouders (overlaters) bepalen mee hoe dit zal verlopen. Niet enkel de overname moet grondig besproken worden, maar ook zaken zoals de woonplaats en de verantwoordelijkheden ten opzichte van andere kinderen moeten uitgeklaard worden.
Wie het ouderlijk bedrijf wil overnemen moet even stilstaan bij de vraag: ‘Ben ik wel de enige die het bedrijf van mijn ouders wil overnemen?’ In dit opzicht spelen je broers en zussen een belangrijke rol.
Je mag er niet zomaar vanuit gaan dat je de enige bent die het ouderlijk bedrijf wil of mag overnemen. Vaak staan er immers ook broers en zussen klaar die dezelfde droom koesteren. Uit de overname-enquête van Groene Kring blijkt dat bij 33% van de overnemers broers en zussen ook in het bedrijf willen stappen.
Soms zijn je broers of zussen nog te jong om een beroepsbepalende studiekeuze te maken of om nu al te beslissen of ze in de toekomst een land- of tuinbouwbedrijf willen overnemen. Ook krijgen sommige broers of zussen pas later zin om in het beroep te stappen.
Sociale aspecten is een van de belangrijkste items bij overname. Het thema is abstract, maar toch is een goede verstandhouding met je partner, familieleden en derden de basis van een bedrijfsovername. Hoe de situatie verloopt, is afhankelijk van de situatie en die is verschillend bij elke overname. Onze gids ‘kiezen voor overname’ helpt je aan de hand van getuigenissen, tips en vragen op weg om je overname goed aan te pakken voor alle partijen.
Naar boven...
Als je de financiële haalbaarheid van een overname bekijkt, moet je het op z’n minst over een rendabel bedrijf hebben. Uiteraard moeten we bij dit alles voorzichtig zijn. Zowel toekomstverwachtingen van het bedrijf als de financiële draagkracht ervan zijn moeilijk in te schatten. Land- en tuinbouw wordt gekenmerkt door sterke conjunctuurschommelingen als gevolg van het marktgebeuren, maar even goed door politieke beslissingen (zoals bijvoorbeeld extra milieukosten). Zowel de kosten als de opbrengsten worden best berekend aan de hand van verwachte cijfers. Historische cijfers kunnen u helpen de toekomstcijfers in te schatten. Niemand beschikt immers over die fameuze glazen bol.
Omdat financiering een belangrijke kostenfactor is, moet je nagaan:
In elk geval moeten in je raming de gemaakte kosten en investeringen terugverdienbaar zijn en moeten de inkomsten in verhouding zijn tot de geleverde arbeid. Met 2 op het bedrijf werken, wil zeggen: 2 volwaardige inkomens eruit halen. Bovenop moet er een vergoeding zijn voor uw ondernemersrisico (ingezette eigen middelen). Bij de overname kan je rekenen op steun van het VLIF. Ook hier wordt in de gids dieper op ingegaan.
Naar boven...
Rond vergunningen, pachtwet, huwelijkvermogenstelsel, risico en verzekeringen zijn er een aantal wetten waar je rekening moet mee houden bij de overname.
Zo heb je voor om het even welke uitbating van een land- of tuinbouwbedrijf tal van vergunningen nodig. Sinds enkele jaren worden bouw- en milieuvergunningen aan elkaar gekoppeld, wat wil zeggen dat je met een bouwvergunning niet kan bouwen als je milieuvergunning niet in orde is, en omgekeerd.
Overname van een land- of tuinbouwbedrijf impliceert vaak ook de pachtoverdracht of de pachtvernieuwing van gepachte gronden. Bij de overname heeft men keuze uit 2 mogelijkheden wat de pacht betreft: pachtoverdracht en pachtvernieuwing.
Als je een bedrijf overneemt, neem dan niet zomaar de verzekeringen van het oude bedrijf over. Het bedrijf van uw voorgangers is op verschillende punten allicht anders dan het bedrijf dat je ervan wil maken. Het is het nieuwe bedrijf met de andere en nieuwe risico's dat je moet verzekeren.
Naar boven...
Alle zelfstandigen hebben te maken met BTW en inkomstenbelasting. In land- en tuinbouw bestaan voor beide vormen van belasting telkens twee systemen. De meesten kunnen kiezen tussen een algemeen en een forfaitair stelsel. Je kunt vrij kiezen tussen de twee stelsels. Als je voor de inkomstenbelasting kiest voor het forfaitair stelsel, ben je niet verplicht hetzelfde te doen voor de B.T.W. Bij de start kan je alle voor en nadelen van beide systemen naast elkaar leggen en nagaan wat voor jouw bedrijf het beste is.
Naar boven...
Het is belangrijk dat de overnemer –los van de overlater- een berekening maakt en zich afvraagt wat een realistische overnameprijs is. Onderhandelen over een overnameprijs is een zakelijke onderhandeling, waar velen voor terugschrikken. Uiteindelijk baseert de (vreemde) overlater zich meer op de intrinsieke waarde van de verschillende onderdelen. De overnemer baseert zich meer op de financiële haalbaarheid van het globale project. Beide redeneringen zijn correct maar in de eindsituatie kunnen die vrij ver uit elkaar liggen. Hierover moet onderhandeld worden. Bij de overname van het ouderlijk bedrijf wordt er dikwijls wat milder gerekend ten aanzien van de overnemer. Hierin dragen de ouders een grote verantwoordelijkheid, niet enkel tegenover zichzelf, maar ook tegenover de andere kinderen.
Het overnamecontract is een geheel van bepalingen waarmee de overname geregeld wordt. Voor concrete invulling raadpleeg je best je overnameconsulent. Het is belangrijk dat het overnamecontract uitgebreid wordt met meer dan alleen maar administratieve, technische en financiële regelingen. Ook afspraken rond sociale aspecten bij overname kunnen een onderdeel vormen van het maatschapscontract.
Tal van afspraken kunnen erin vastgelegd worden. Hopelijk kan het papieren contract mooi opgeborgen blijven en verloopt de overname in de beste omstandigheden. Zijn er eventueel problemen, dan heb je iets om naar terug te grijpen.
Naar boven...
De oprichting van een vennootschap kan helpen het bedrijf duidelijker af te splitsen van het gezin. Hou er wel rekening mee dat een vennootschap geen wondermiddel is om alle problemen op te lossen.
Samenwerken in de land- en tuinbouw kan onder de vorm van een vennootschap. Dit is een zeer actueel thema. Voor sommige raadgevers is het oprichten van een vennootschap een antwoord op alle vragen. Ze misleiden de landbouwer door, al dan niet terecht, te wijzen op grote fiscale voordelen. Zij houden daarbij niet altijd rekening met de specifieke landbouwwetgeving (landbouwbarema, VLIF, pachtwetgeving, quotaregelingen,…). Daarom is het belangrijk dat de oprichting van een vennootschap wel overwogen wordt. In elk geval vereist de individuele aanpak, want voor geen enkel bedrijf kan een pasklare oplossing aangeboden worden. ‘Kiezen voor overname’ geeft je een klare kijk op vennootschappen en waar je bij de oprichting moet op letten. Er worden ook verschillende vennootschapsvormen met elkaar vergeleken.
Om je als toekomstige ondernemer op weg te helpen naar een vlotte bedrijfsovername -met een verdere bedrijfsontwikkeling voor ogen- hebben we bij Groene Kring dit boekje voor u gemaakt. We hopen dat je er met plezier in zal lezen en er ook heel wat uit leert!
Naast de uitgebreide handleiding van Groene Kring is er ook een praktische gids van de Vlaamse overheid.
Naar boven...